Åberopa en framtidsfullmakt – så går det till

Od Mallbutiken · Dane sprawdzone 1 października 2026 r.

„Uruchomienie” (åberopa) pełnomocnictwa na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych w praktyce oznacza, że pełnomocnik zaczyna z niego korzystać po spełnieniu wymogów prawnych dla jego wejścia w życie. Zasadą jest, że to sam pełnomocnik ocenia, kiedy to nastąpiło, chyba że pełnomocnictwo wymaga orzeczenia sądu lub pełnomocnik sam wystąpi o takie orzeczenie.

Krok 1: Sprawdź, czy pełnomocnictwo spełnia wymogi formalne

Przed oceną wejścia w życie pełnomocnik powinien sprawdzić, czy dokument jest pełnomocnictwem na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych zgodnie z prawem: mocodawca miał ukończone 18 lat i pełną zdolność do czynności prawnych w momencie jego sporządzania, dokument jest pisemny, został podpisany przy udziale dwóch uprawnionych świadków, a jego treść wskazuje pełnomocnika, zakres i warunki.

W przypadku pełnomocnictw podpisanych elektronicznie od 1 lipca 2026 r. obowiązuje wymóg, aby podpisy elektroniczne mocodawcy i świadków były zaawansowanymi podpisami elektronicznymi.

Krok 2: Oceń, czy warunki wejścia w życie są spełnione

Nie wystarczy, że mocodawca jest chwilowo chory lub potrzebuje pomocy z powodów praktycznych. Niezdolność musi odpowiadać poziomowi określonemu w ustawie i być powiązana ze sprawami, które obejmuje pełnomocnictwo.

Zgodnie z zasadą ogólną zawartą w § 9, to pełnomocnik dokonuje oceny. Pełnomocnictwo może jednak stanowić, że kwestię tę powinien rozstrzygnąć sąd. Pełnomocnik może również dobrowolnie wystąpić o orzeczenie sądu.

Krok 3: Poinformuj zainteresowane strony

Jeśli pełnomocnik uzna, że pełnomocnictwo weszło w życie, powinien niezwłocznie powiadomić o tym mocodawcę, jego małżonka lub partnera oraz najbliższych krewnych. Jeżeli wyznaczono osobę kontrolującą (granskare), ją również należy powiadomić. Zawiadomienie powinno informować o wejściu pełnomocnictwa w życie oraz o jego treści.

Krok 4: Postępowanie sądowe, gdy jest potrzebne lub pożądane

Wniosek do sądu rejonowego (tingsrätt) o stwierdzenie wejścia w życie pełnomocnictwa składa się zgodnie z §§ 11–14 ustawy. Do wniosku należy dołączyć oryginał lub uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa. Sąd co do zasady powinien uzyskać zaświadczenie lekarskie lub równoważne dokumenty dotyczące stanu zdrowia, chyba że jest to oczywiście zbędne.

Kontrola sądowa może być szczególnie istotna, jeśli odbiorcy podważają wejście w życie pełnomocnictwa, rodzina jest skłócona lub jeśli samo pełnomocnictwo wyraźnie tego wymaga.

Krok 5: Wykaż swoje uprawnienia przed bankiem lub inną instytucją

W momencie korzystania z pełnomocnictwa odbiorca może wymagać przedstawienia samego dokumentu, dokumentów tożsamości oraz dowodów potwierdzających, że weszło ono w życie. Bank lub urząd ma prawo zweryfikować uprawnienia i nie musi polegać wyłącznie na ustnych zapewnieniach.

Jeśli sąd rejonowy wydał decyzję o wejściu pełnomocnictwa w życie, może ona stanowić silny dowód, jednak nawet wtedy dana czynność prawna musi mieścić się w zakresie pełnomocnictwa.

Krok 6: Przestrzegaj pełnomocnictwa i dokumentuj działania

Pełnomocnik powinien działać w interesie mocodawcy i, o ile to możliwe, konsultować z nim ważne sprawy. Transakcje, kontakty i inne działania należy systematycznie dokumentować, zwłaszcza na wypadek, gdyby osoba kontrolująca, krewny lub nadzorca (överförmyndare) zażądali później rozliczenia.

Często zadawane pytania

Czy lekarz musi orzec, że pełnomocnictwo jest ważne?

Nie, zgodnie z zasadą ogólną. To pełnomocnik ocenia wejście w życie. Jednak w przypadku kontroli sądowej sąd zazwyczaj uzyskuje zaświadczenie lekarskie lub równoważną dokumentację.

Czy pełnomocnictwo musi zostać zarejestrowane?

Nie. Nie istnieje żaden publiczny, państwowy rejestr, w którym pełnomocnictwa na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych muszą być rejestrowane, aby były ważne.

Czy po wejściu pełnomocnictwa w życie pełnomocnik może robić wszystko?

Nie. Uprawnienia są ograniczone treścią pełnomocnictwa oraz przepisami prawa. Opieka zdrowotna, stomatologiczna oraz niektóre kwestie ściśle osobiste wykraczają poza zakres tego pełnomocnictwa.