Ustawa o pełnomocnictwach na przyszłość – przepisy 2026 krok po kroku

Przez Mallbutiken · Dane sprawdzone 1 października 2026 r. · Tekst ustawy zmieniony do SFS 2026:498 włącznie

Szwedzka ustawa (2017:310) o pełnomocnictwach na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych (framtidsfullmakter) reguluje, w jaki sposób osoba dorosła może z wyprzedzeniem wyznaczyć kogoś, kto będzie ją reprezentował w przypadku przyszłej, trwałej niezdolności do podejmowania decyzji. Niniejsza strona koncentruje się na strukturze ustawy i najważniejszych paragrafach, podczas gdy nasz główny przewodnik wyjaśnia aspekty praktyczne.

§§ 1–2: Czym jest pełnomocnictwo na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych i co może obejmować?

Pełnomocnictwo na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych to upoważnienie udzielone osobie fizycznej na wypadek, gdy mocodawca z powodu choroby, zaburzeń psychicznych, osłabienia stanu zdrowia lub podobnych okoliczności nie jest już w stanie trwale i w zasadniczym zakresie dbać o sprawy objęte pełnomocnictwem.

Pełnomocnictwo może obejmować sprawy majątkowe i osobiste. Nie może jednak obejmować działań w zakresie opieki zdrowotnej lub stomatologicznej, ani niektórych spraw o wyraźnie osobistym charakterze.

§§ 3–5: Sporządzanie i wymogi formalne

Mocodawca musi mieć ukończone 18 lat i posiadać zdolność do dbania o swoje sprawy. Treść dokumentu musi wyraźnie wskazywać, że jest to pełnomocnictwo na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych, kto jest pełnomocnikiem (lub pełnomocnikami), jakie sprawy są objęte pełnomocnictwem oraz jakie inne warunki mają zastosowanie.

Dwaj świadkowie muszą być jednocześnie obecni, gdy mocodawca podpisuje dokument lub potwierdza swój podpis. Świadkowie muszą być świadomi, że dokument jest pełnomocnictwem na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych, i potwierdzić dokument własnymi podpisami. Pełnomocnik nie może być świadkiem.

§ 4 a: Podpis elektroniczny

Jeżeli mocodawca i świadkowie podpisują dokument elektronicznie, wymagany jest zaawansowany podpis elektroniczny zgodnie z definicją eIDAS, do której odwołuje się ustawa. Przepis obowiązuje od 1 lipca 2026 r.

§§ 6–8: Zmiana i odwołanie

Pełnomocnictwa na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych nie można uczynić nieodwołalnym. W przypadku uzupełnień lub innych zmian mają zastosowanie zasadniczo te same wymogi, co przy sporządzaniu pełnomocnictwa, z wyjątkiem zmian ograniczających zakres pełnomocnictwa. Odwołanie podlega przepisom ustawy o umowach.

§§ 9–14: Kiedy pełnomocnictwo wchodzi w życie?

Pełnomocnictwo wchodzi w życie, gdy sytuacja mocodawcy odpowiada zapisom § 1 ustawy. Zasadą jest, że oceny dokonuje pełnomocnik. Pełnomocnictwo może jednak przewidywać kontrolę sądową, a pełnomocnik może sam wystąpić o taką kontrolę.

W przypadku samodzielnej oceny pełnomocnik powinien niezwłocznie powiadomić mocodawcę, małżonka lub partnera, najbliższych krewnych oraz ewentualnego audytora. W przypadku kontroli sądowej należy złożyć oryginał lub uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa, a sąd powinien zazwyczaj uzyskać zaświadczenie lekarskie lub równoważną dokumentację.

§§ 15–20: Zadania pełnomocnika

Pełnomocnik powinien działać w interesie mocodawcy i, jeśli to możliwe, konsultować z nim ważne kwestie. Ustawa zawiera również przepisy dotyczące konfliktów interesów, darowizn i wynagrodzenia.

• W przypadku konfliktu interesów pełnomocnik nie może reprezentować mocodawcy w danej sprawie.
• Jeśli darowizny nie zostały uregulowane, tylko niektóre osobiste prezenty mogą być przekazywane innym osobom niż sam pełnomocnik, w granicach wyznaczonych przez prawo.
• Wynagrodzenie może być pobierane tylko wtedy, gdy jest to określone w pełnomocnictwie.

§§ 23–26: Kontrola i nadzór

Mocodawca może wyznaczyć audytora. Jeśli audytor nie został wyznaczony, małżonek, partner lub najbliżsi krewni mogą w określonych warunkach żądać sprawozdania. Ponadto organ nadzorczy (överförmyndaren) ma prawo żądać sprawozdania i wyjaśnień.

W przypadku nadużyć, poważnego zaniedbania lub niezdolności do dbania o interesy mocodawcy, organ nadzorczy może zdecydować, że pełnomocnictwo nie może być dalej wykorzystywane, w całości lub w części.

§§ 27–28: Opiekun prawny, zarządca, śmierć i upadłość

Pełnomocnictwo na wypadek utraty zdolności do czynności prawnych traci moc w zakresie, w jakim ustanowiono opiekę prawną lub zarządcę dla tych samych spraw. Ustawa odwołuje się również do przepisów ustawy o umowach w sytuacjach, gdy mocodawca umiera, ogłasza upadłość lub ustanowiony zostaje dla niego zarządca po wejściu pełnomocnictwa w życie.

§§ 29–30: Kiedy pełnomocnik może wyznaczyć zastępcę?

W przypadku tymczasowej przeszkody pełnomocnik może udzielić osobie fizycznej pełnomocnictwa pisemnego do zwykłych czynności prawnych związanych z życiem codziennym. W przypadku potrzeby pomocy w konkretnej sprawie pełnomocnik może również nadać innej osobie pisemne uprawnienia w granicach ustawy.

Co ustawa oznacza w praktyce?

Siłą ustawy jest to, że łączy ona wcześniejsze samostanowienie z wymogami formalnymi i mechanizmami kontrolnymi. Jednostka sama wybiera, kto ma ją reprezentować, ale pełnomocnik jest związany treścią pełnomocnictwa, wymogiem działania w interesie mocodawcy, przepisami o konflikcie interesów oraz możliwością kontroli.