Pełnomocnictwo na przyszłość (framtidsfullmakt) czy uprawnienia członka rodziny (anhörigbehörighet) – jaka jest różnica?

Od Mallbutiken · Dane zweryfikowane 1 października 2026 r.

Pełnomocnictwo na przyszłość (framtidsfullmakt) oraz uprawnienia bliskich (anhörigbehörighet) mogą mieć zastosowanie, gdy osoba dorosła nie jest już w stanie samodzielnie zarządzać swoimi sprawami, są to jednak odrębne systemy. Pełnomocnictwo na przyszłość sporządzane jest przez samą osobę z wyprzedzeniem. Uprawnienia bliskich wynikają bezpośrednio z 17 rozdziału szwedzkiego Kodeksu rodzicielskiego (föräldrabalken) i ograniczają się do zwykłych czynności prawnych o charakterze majątkowym związanych z codziennym życiem.

Kiedy obowiązują uprawnienia bliskich?

Zgodnie z 17 rozdz. 1 § Kodeksu rodzicielskiego, uprawnienia bliskich mają zastosowanie, jeżeli jest oczywiste, że osoba dorosła z powodu choroby, zaburzeń psychicznych, osłabienia stanu zdrowia lub podobnych przyczyn nie jest już w stanie zarządzać swoimi sprawami majątkowymi. Sytuacja ta musi mieć miejsce po ukończeniu 18. roku życia.

To członek rodziny ocenia, czy uprawnienie ma zastosowanie. W razie wątpliwości należy zatem zachować ostrożność przy wykorzystywaniu podstawy prawnej do działań o większym znaczeniu lub nietypowych.

Kto z bliskich może być pełnomocnikiem?

Kodeks rodzicielski określa następującą kolejność: małżonek lub partner, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo oraz dzieci rodzeństwa. Jeśli na tym samym poziomie znajduje się kilka osób, z reguły reprezentują one daną osobę wspólnie, mogą jednak udzielić sobie nawzajem pełnomocnictwa.

Co mogą robić bliscy?

Uprawnienia ograniczają się do zwykłych czynności prawnych związanych z codziennym życiem. Prace przygotowawcze do ustawy wymieniają przykładowo płatności związane z mieszkaniem, transportem, usługami socjalnymi, telefonem, ubezpieczeniami i podobnymi sprawami życia codziennego.

Nie jest to zatem ogólne uprawnienie do sprzedaży nieruchomości, dokonywania dużych inwestycji czy zarządzania wszystkimi sprawami majątkowymi i osobistymi.

Kiedy pełnomocnictwo na przyszłość ma szerszy zakres?

Osoba sporządzająca pełnomocnictwo na przyszłość może samodzielnie wybrać pełnomocnika i wskazać, jakie sprawy majątkowe i osobiste mają być objęte zakresem pełnomocnictwa. Czyni to ten instrument bardziej przemyślanym i elastycznym niż uprawnienia bliskich. Pełnomocnictwo na przyszłość nie może jednak obejmować opieki zdrowotnej, stomatologicznej ani niektórych spraw o charakterze wybitnie osobistym.

Który system ma pierwszeństwo, jeśli oba mogłyby mieć zastosowanie?

Uprawnienia bliskich nie mają zastosowania w sprawach, w których osoba jest już reprezentowana przez pełnomocnika (na podstawie pełnomocnictwa na przyszłość), kuratora (god man) lub zarządcę (förvaltare). Pełnomocnictwo na przyszłość może zatem wypierać uprawnienia bliskich w zakresie objętym tym pełnomocnictwem.

Co się dzieje, gdy potrzeby są większe?

Jeśli osoba wymaga reprezentacji w sprawach, których nie obejmują ani uprawnienia bliskich, ani istniejące pełnomocnictwo na przyszłość, może zaistnieć potrzeba ustanowienia kurateli (godmanskap) lub zarządu (förvaltarskap). Zarząd jest bardziej ingerującym środkiem zastępstwa prawnego i jest orzekany przez sąd.

Lista kontrolna dla rodziny

• Czy istnieje już ważne pełnomocnictwo na przyszłość?
• Jakie sprawy ono obejmuje?
• Czy dana czynność dotyczy tylko zwykłych spraw codziennych?
• Kto jest pierwszy w kolejności osób uprawnionych zgodnie z ustawą?
• Czy na tym samym poziomie znajduje się kilku bliskich, którzy muszą działać wspólnie?
• Czy potrzebny jest kurator lub zarządca do większych lub bardziej skomplikowanych spraw?